De Standaard: Europa blaft, maar bijt niet

Ondanks de recente blunder van Standard & Poor's worden de grote drie ratingbureaus dan toch niet streng aan banden gelegd. Zo komt er bijvoorbeeld geen tijdelijke opschorting van de kredietrating voor Europese landen in moeilijkheden. 'Dit is een gemiste kans', zuchten critici.

Ze zijn slechts met drie -Standard & Poor's, Moody's en Fitch- en samen domineren ze 95procent van de markt voor kredietadviezen. Drie Angelsaksische bedrijven, die aan niemand verantwoording moeten afleggen, maar met hun quoteringen wel het leven van miljoenen Europeanen beïnvloeden. Het trio hanteert daarbij een eigen beoordelingssysteem, waarbij bedrijven en overheden een risicolabel krijgen opgeplakt. Dat gaat van AAA -de hoogste kwaliteit- tot de D van default of bankroet.

Onbetrouwbaar

Hun advies is helaas niet altijd even onafhankelijk en betrouwbaar. Zo zagen de ratingagentschappen de bankencrisis in 2008 niet aankomen en gaven ze rommelkredieten vaak zonder veel controle een AAA-label. Vandaag lijken ze met hun kritische ratings de eurocrisis dan weer alleen maar te vergroten. Met vorige week als pijnlijk hoogtepunt toen marktleider S&P per ongeluk bekendmaakte dat de AAA-toprating van Frankrijk naar beneden zou worden bijgesteld. Met alle gevolgen voor de Franse economie.

De Franse eurocommissaris Michel Barnier had de messen dan ook al geslepen. Hij zou de macht van de Angelsaksische ratingbureaus wel even breken. 'Net als thermometers mogen kredietratings dan wel praktisch en noodzakelijk zijn, ze moeten wel correct werken', zo waarschuwde Barnier de financiële markten in de media.

Spierballengerol

Maar zijn spierballengerol maakte weinig indruk op zijn collega's. Want gisteren bleek dat de Europese Commissie zowat alle scherpe kantjes uit zijn oorspronkelijke voorstel weg heeft gevijld. Zelfs voor de tijdelijke opschorting van de kredietrating van eurolanden in moeilijkheden -zijn meest mediagenieke voorstel- slaagde Barnier er niet in om voldoende steun te vinden. 'Persoonlijk blijf ik een voorstander van een tijdelijke opschorting', zegt Barnier. 'Maar ik denk dat we de tijd moeten nemen om iedereen daarvan te overtuigen.'

Barnier wil nu vooral de afhankelijkheid van de beoordelingen (ratings) verminderen. Die hebben nu bijna evangelische proporties. Daarom is Europa van plan banken en andere investeerders te verplichten hun eigen risicoanalyse uit te voeren en daarvoor niet alleen te vertrouwen op de ratingbureaus.

Ook de transparantie en kwaliteit van de ratings moeten omhoog. De drie Angelsaksische ratingagentschappen zullen dezelfde criteria moeten hanteren en duidelijk moeten maken hoe ze tot hun conclusies komen. Op die manier moet het mogelijk worden om de ratings onderling beter te vergelijken. Verder zullen ze de overheden ook 24 uur op voorhand moeten informeren over de nieuwe rating, in plaats van 12 uur nu.

Voorkennis

Maar de grootste stap vooruit zet Europa op het vlak van het strafrecht. Handel met voorkennis, waarbij sommige marktpartijen tegen betaling voorinzage krijgen in ratings, wordt strikt verboden. Standard & Poor's, Moody's en Fitch zullen overal in de Europese Unie voor de rechter kunnen worden gedaagd als zij zich ernstig misdragen, of grof nalatig zijn.

Of dat zal volstaan om het oligopolie van de ratingbureaus te breken, is twijfelachtig. Zeker omdat Barnier enkele andere maatregelen moest afzwakken. Zo komt er geen fusieverbod, alleen een verbod voor financiële groepen om in twee ratingagentschappen tegelijk een belang van meer dan 5procent aan te houden. Ook de creatie van een nieuw Europees ratingbureau om de concurrentie aan te zwengelen - een voorstel van de socialistische fractie in het parlement - is in Barniers voorstellen nergens terug te vinden.

Lobbywerk

Europees parlementslid Saïd El Khadraoui (SPA) reageerde gisteren dan ook teleurgesteld op de minibazooka van de Europese Commissie. 'We hebben stappen vooruit gezet, maar onvoldoende.'

Volgens het Belgische parlementslid hebben de financiële lobby en de ratingbureaus de voorbije weken op een erg agressieve manier gelobbyd om de Europese maatregelen af te zwakken. 'Ze beschuldigden de Commissie ervan de ratingagentschappen te willen nationaliseren en de sector te vernietigen. De twee belangrijkste voorstellen van onze fractie zijn daardoor uit de tekst gehaald.'