"De mensen viseerden Europa niet, maar waren gewoon wantrouwig." Jacques Barrot, Europees Commissaris voor Transport, zit ondanks zijn 69 jaar allerminst verlegen om een krasse uitspraak wanneer Saïd hem in een gesprek een verklaring vraagt voor het dubbele nee in 'zijn' Frankrijk en Nederland tegen de Europese Grondwet. Hevig gesticulerend: "Mensen staan wantrouwig tegenover de toekomst, weet u. In Frankrijk was er angst voor werkloosheid, voor een onzekere sociaal-economische toestand, voor de gevolgen van globalisering. In Nederland, denk ik, zeiden mensen 'nee' omdat het gezicht van hun maatschappij langzaam verandert. De referenda dienden voor de mensen als een uitlaatklep voor al wat mis ging."

Saïd: Wat denkt u dan te moeten doen in de komende jaren, de komende maanden om het vertrouwen terug te winnen bij de Europese burgers?

"We moeten op zoek gaan naar concrete voorbeelden om aan te tonen wat de toegevoegde waarde is van de Europese Unie. Zaken die elk van onze lidstaten niet alleen kan. Samen oplossingen vinden voor veiligheidsuitdagingen, zoals epidemieën (de vogelgriep) of de strijd tegen terrorisme bijvoorbeeld. In mijn sector denk ik aan de strijd tegen ongevallen met vliegtuigen door een lijst op te stellen van dubieuze luchtvaartmaatschappijen. We hebben een nieuwe dynamiek nodig. Daarom moet Europa meer investeren in onderzoek, meer investeren in onderwijs. Ik zie niet in waarom we niet alle zeilen moeten bijzetten om Erasmus uit te breiden om ervoor te zorgen dat elke jongere op zijn minst de kans krijgt om een voor een bepaalde tijd te leven in een andere lidstaat."

Saïd: Denkt u niet dat de geloofwaardigheid van Europa bedreigd wordt door de kloof tussen de mooie woorden en de daden van bepaalde Europese leiders. Als het bijvoorbeeld gaat over het Lissabon-proces of het Europese budget, kan de burger vaak niet volgen.

"Vergeet niet dat de meeste nationale regeringen er als de kippen bij zijn om Europa af te doen als een soort van overdreven eiser en schuldige van elke mislukking in hun eigen beleid. Dat soort uitwassen van nationalisme zorgt ervoor dat Europa verlamd raakt in al wat het zou kunnen doen. De lidstaten moeten ook af van hun angst voor meer samenwerking onderling. Ik ben er zeker van dat met meer samenwerking Europa betere resultaten zou kunnen voorleggen voor wat betreft bijvoorbeeld onderzoek op academisch niveau."

Saïd: Zonder groter budget halen we dat niet, vrees ik.

"Het Europees Parlement heeft toch een extra inspanning kunnen doen voor de sector Transport en ik wil jullie daar ook voor bedanken. 600 miljoen euro extra brengt ons tot ongeveer 8 miljard euro voor de komende 7 jaar. Is dat voldoende? Dat heb ik niet gezegd.

Saïd: De Europese Commissie liep het afgelopen jaar niet over van actieve voorstellen. U was de betere leerling in een slechte klas. Wat vindt u zelf uw grootste verwezenlijkingen?

"Eerste dossier: de eurovignetrichtlijn. We kunnen nu eindelijk bij de berekening van tolheffingen de juiste kost van de infrastructuur laten meetellen. Ik heb ook hard gewerkt aan de totstandkoming van het Europees rijbewijs, dat ertoe zal bijdragen dat informatie beter wordt uitgewisseld en de willekeur in de straffen overal afneemt. Daarnaast heb ik mij ook ingezet voor drie grote technologie projecten: Galileo, ERTMS en Sesar. Het nieuwe satellietsysteem zal ons helpen om het aantal ongevallen op de weg terug te dringen. De Europese burgers zullen de eersten zijn die zullen kunnen meegenieten van een ware technologische revolutie."

Saïd: Samenwerking in Europa op technologisch niveau is inderdaad onontbeerlijk. Ik heb zelf net de fabriek van Alcatel en Airbus bezocht in Toulouse, twee mooie projecten van samenwerking in Europa. Welke initiatieven zult u nog nemen?

"Mobiliteit is een groeisector, maar het moet een duurzame groei zijn. Een mobiliteitsbeleid moet duurzaam en democratisch zijn. Daarom wil ik antwoorden zoeken om het gebruik van de verschillende transportmodi te optimaliseren, de zogenaamde modal shift. Niet op een kunstmatige manier. Je kan niet zomaar van de ene dag op de andere alle vrachtwagens vervangen door treinen. Wel een combinatie van de verschillende transportmodi: treinen voor vervoer op lange afstand, de flexibiliteit van vrachtwagens. We moeten combineren.

Saïd: Een tijd geleden heeft het Europees Parlement voor de tweede keer een voorstel van de Europese Commissie om de Europese havens te liberaliseren, naar de prullenmand gestemd. Hoe hebt u die stemming ervaren?

"Ik was wat ontgoocheld, want de bevoegde commissie in het Europees Parlement heeft zich door omstandigheden nooit echt uitgesproken over de ontwerprichtlijn. Daardoor is het initiële voorstel, dat een aantal onmiskenbare zwakheden bevatte, volledig verworpen. Ik wil het dossier opnieuw bekijken in een globale context. Het havendossier gaat verder dan enkel de situatie van de havenarbeiders. We krijgen te maken met meer globalisering in onze havens, onze havens moeten gemoderniseerd worden. De havens moeten concurrentiëler worden. De grote uitdaging wordt hoe we voldoende investeringen gaan vinden om onze havens te moderniseren."

Saïd: Een slotvraagje. Hoe ziet u Europa evolueren binnen pakweg 20 jaar?

"Tot een echte gemeenschap hopelijk. Een gemeenschap van Europese burgers met solidariteit en niet enkel een gereguleerde interne markt. Een Europa met dezelfde normen en waarden ook. Verder denk ik dat Europa voor een belangrijke demografische uitdaging zal staan, waar we ons tijdig van bewust moeten zijn. Ik hecht in een samenleving ook veel belang aan vrijheid voor het individu en dat moet mogelijk zijn in een Europa met waardevolle culturen. Het Westen wordt voortgestuwd door technologische vooruitgang, maar Europa moet meer zijn dan dat. Europa moet voortgestuwd worden door een visie op het leven."