Wat zal de nieuwe burgemeester van Londen, Boris Johnson, met de welbefaamde congestion charge doen?

Livingstone: 'Als het van hem persoonlijk afhangt zal de congestion charge niet veranderen. Maar zijn partij, de Conservative Party, is er tegen. Als rechtse partij verwijzen zij vaak naar het argument dat 90 % van de winkeleigenaars niets wil weten van de congestion charge. 45% van de Londenaars wil dat het ongewijzigd blijft. 41 % wil er liever van af. Wanneer ik het idee enkele jaren geleden introduceerde, was 46 % van de Londenaar tegen een uitbreiding naar geheel West-Londen. 42 % was er weer voor. U begrijpt dat dit een delicate zaak is. Een referendum zou trouwens geen oplossing bieden. Dit probleem moet politiek opgelost worden met een politieke meerderheid. Sommige zaken moeten nu eenmaal een prioriteit zijn, hoe gevoelig dit ook ligt voor de electorale achterban. In plaats van zaken maar steeds uit te stellen, moeten politici het recht in handen nemen en de knoop doorhakken.

Noel Hatch van Compass Youth - de jongerengroepering van de Democratische linkse denktank Compass - stelt voor om de naam congestion charge te wijzigen in een meer positieve connotatie zoals 'solidarity bonus'. Op die manier zouden mensen het sneller aanvaarden.

Livingstone: 'De burgermeester van Milaan introduceerde het concept onder de naam 'pollution charge'. In Londen hebben we ook de Low Emission Zone (LEZ) die actief is over geheel Londen. Ieder voertuig over de 3,5 ton en bussen over de 5 ton mogen niet in die zones komen. Boris Johnson wil echter de derde fase van de finale invoering van LEZ - een uitbreiding naar andere Londense buitenwijken - opschorten. Mocht ik herkozen worden, zou de deal gewoon zijn doorgegaan. Politici zijn nu eenmaal bang voor de wegenlobby. Het argument dat kinderen en oudere mensen in ongezonde omstandigheden moeten leven weegt niet op tegen het woord van de lobby.'

Maar gaat dat nu niet veranderen? Iedereen spreekt nu over de klimaatsverandering en de ambitieuze doelstellingen die daaraan verbonden zijn. Gaan politici niet stilaan van gedacht veranderen?

Livingstone: 'Vraag de man op de straat zijn mening over een meer groene samenleving. Hij zal er ongetwijfeld mee akkoord gaan. Terwijl Tony Blair en huidig Britse premier Gordon Brown spectaculaire speeches houden in internationale middens over de opwarming van de aarde, nemen ze zelf geen enkele beslissing om die opwarming te verminderen. Milieuonderzoekers en technische experts pakken uit met de nieuwste technologieën en ideeën om tot een succesvol resultaat te komen in 2050. Maar een grootschalig initiatief in Downing Street 10 ontbreekt. Toch ben ik ervan overtuigd dat dit op redelijke manier kan aangepakt worden. Stop bijvoorbeeld met de energieverspilling en probeer energie lokaal te produceren in plaats van massaal energiecentrales op volle toeren te laten draaien. Al die beslissingen vergen echter veel leiderschap en politieke wil.'

Alles lijkt ook met elkaar verbonden. Je moet bijvoorbeeld denken aan stedelijke mobiliteit en andere maatregelen die in verband staan met klimaatsverandering.

Livingstone: 'Wij hebben een plan opgesteld die bepaalt hoe Londen er zal uitzien in 20 jaar. In het jaar 2000 was mijn doel om 20 % energie te halen uit hernieuwbare energie. Intussen is dat al opgetrokken tot 25%. Men moet de lat steeds hoger leggen. Om dit efficiënt te laten verlopen, moet men inderdaad rekening houden met alle factoren van stedelijke mobiliteit.'

Voor de congestion charge werd geïntroduceerd, had u al massaal geïnvesteerd in extra openbaar vervoer.

Livingstone: 'Inderdaad. Een massale uitbreiding! We hebben de oude bussen vervangen door meer milieuvriendelijke. Londen heeft nu de minst vervuilende bussen ter wereld.'

Doordat de congestion charge voor iedereen geldt, worden zowel de middenklasse als de rijkeren getroffen door de kosten. Is dat niet wat oneerlijk?

Livingstone: 'Wanneer de congestion charge van start ging koste het 8 euro per dag. Die mensen die het kunnen betalen leveren een serieuze bijdrage aan toekomstige publieke investeringen om stedelijke mobiliteit nog milieuvriendelijker te maken. En de middenklasse zal eerder twee keer nadenken om met de auto het centrum binnen te rijden. Daar gaat het juist om.'

Heb je parkeerplaatsen buiten die congestion regio?

Livingstone: 'Neen. Het doel is om de burger het gebruik van een auto op alle vlakken te ontmoedigen. Een parkeerplaats bouwen bij de zone zou overigens enorm duur zijn. De meerderheid van de inwoners die in Londen met de auto rijdt heeft een toegewezen parkeerplaats of gewoon genoeg geld. Vergeet niet dat de parkeerplaatsen in Westminster Borough zes pond per uur kosten. Trouwens, zes jaar geleden heb ik mijn rijbewijs behaald. Daarvoor had ik nog nooit met een auto gereden. De helft van mijn kaderleden gaat altijd met het openbaar vervoer naar het werk.'

Londen is trouwens niet zo veel anders dan New York City.

Livingstone: 'Klopt. Het autogebruik in Manhattan is ongeveer hetzelfde als in Londen. Slechts de helft van de inwoners heeft een auto. Met het openbaar vervoer gaat het allemaal veel eenvoudiger en sneller. Zelfs buiten de stad kom je met de trein enkele minuten eerder aan dan met de auto. Op de trein heb ik een uur per dag om te lezen. Andere mensen luisteren vaak naar muziek. Het heeft toch allemaal zoveel meer voordelen.'

Hoe staat het met het fietsgebruik?

Livingstone: 'De fiets was in Londen enkele jaren geleden bijna uitgestorven. Toen ik verkozen werd als burgemeester was er geen fiets te bespeuren. Nu is het aantal fietsers in de stad enorm toegenomen en blijft het stijgen. Sommige straten worden zelfs overrompeld door fietsen. Er zijn nu plannen om straten op te delen in een fietszijde en een buszijde.'

Ik was onlangs in Lyon waar ze het project 'Vélo'V' gelanceerd hebben. Met de bouw van 250 fietsstations heeft het stedelijk fietsgebruik daar een enorme boost gekregen. Zou dat niet werken in Londen?

Livingstone: 'Dat gaat hier ook komen. Toen we zagen dat een dergelijk project een succes was in Parijs, hebben we besloten dit in Londen te introduceren. Dit zijn doeltreffende voorbeelden die mensen overtuigen de auto in de garage te laten en te opteren voor openbaar vervoer of de fiets. Pas op, dit kan je niet van de ene op de andere dag realiseren. Je moet dit stap voor stap opbouwen. Bovendien kan het openbaar vervoer een plotse omdraai in het hele mobiliteitsplan niet aan. Toch zijn het die ideeën zoals Vélo'V die resultaten boeken. Acht jaar geleden waren er vier miljoen busritten per dag in de stad. Nu hebben we er zes miljoen. Wat we nu nodig hebben is de toegankelijkheid van openbaar vervoer voor de buitenwijken.'

In het Londense bankendistrict Canary Wharf concludeerden we dat zakenmensen niet met de fiets naar hun werk gaan omdat ze hem niet kunnen meenemen op de metro.

Livingstone: 'Je kunt de opklapbare fiets gebruiken.'

Ja, maar daar heb je een speciale zak voor nodig.

Livingstone: 'Zoals ik al zei, die dingen moeten stap voor stap komen'

Denk je dat het Londense systeem ook zou kunnen werken in andere steden zoals Brussel?

Livingstone: 'De congestion charge in Londen is voornamelijk bedoeld voor het centrum van de stad en de winkelstraten. Hoe je dit in andere steden toepast hangt af van stad tot stad.'

Een satellietsysteem dat voertuigen kan traceren zou trouwens een interessante oplossing kunnen bieden.

Livingstone: 'Ieder jaar wordt me verteld dat er over tien jaar zo een systeem in gebruik zal zijn. Maar het blijft maar duren. West-Europa moet geen lessen trekken uit onze initiatieven. Wij hebben de congestion charge ingevoerd omdat we destijds zo ver achterstonden in vergelijking met de rest van Europa. Men zou beter kijken naar de invoering van dit systeem zoals in Caracas, Peking, Mumbai of Dubai. Burgermeesters daar willen een ondergronds openbaar vervoersnetwerk om zo vervolgens de congestion charge innovatief van start te laten gaan. Je zult zien: over 10 jaar zal een vernieuwde congestion charge veel meer van toepassing zijn, vooral in de ontwikkelingslanden. '

Ken je Brussel een beetje?

Livingstone: 'Eigenlijk niet. Ik kom aan in Brussel, ga dan rechtsreeks naar het Europees Parlement en keer terug. Heel af en toe ga ik in Brussel uit met enkele vrienden. Maar verder heb ik van de stad nog niet veel gezien.'

Welke ideeën hebt u voor de toekomst indien u terug verkozen zou worden als burgemeester?

Livingstone: 'De tragedie van het Britse leiderschap is dat ze zoveel spreken over klimaatsverandering maar er zo weinig aan doen. Ze hebben bijvoorbeeld niets gedaan om alternatieve energiebronnen te ontwikkelen. Wij willen daarom een manifest voorstellen, gebaseerd op succesvolle ideeën van mobiliteitsplannen uit andere Europese landen. Ik heb altijd geprobeerd de regering te overtuigen om zich meer te focussen op alternatieve energie. Maar telkens faalt men om hierin kordate beslissingen te nemen. Met het nieuwe leiderschap in de Verenigde Staten is er misschien hoop in zicht. Duitsland is en blijft met maar liefst 14 miljard per jaar de meest ambitieuze investeerder in hernieuwbare energie in Europa. Ik hoop ook dat China op termijn klimaatsverandering als een prioriteit gaat aanzien. De VS en China moeten het voortouw nemen in de investering in hernieuwbare energie. De Europese Unie van zijn kant zal het ook niet slecht doen. Maar de belangen van ieder lidstaat komen vaak in de weg te staan. Ik heb het reguleringsregime van de EU altijd gebruikt om regeringsleiders onder druk te zetten en op die manier de congestion charge op de politieke agenda te plaatsen.

Wat is uw advies aan de huidige en volgende burgemeester van Londen?

Livingstone: 'Dat klimaatsverandering een prioriteit moet zijn! Om de doelstellingen van 2050 te halen moeten we meer moeite doen. Regeringsleiders zien het allemaal veel te positief in. Het smelten van de ijskappen aan beide polen versnelt met een ongekende snelheid. Men heeft berekend dat de wereld 7 % kans maakt om de temperatuur te stabiliseren tot een stijging van 2 graden. Als ik u zeg dat men 55% kans maakt om te stabiliseren tot een stijging van 4 graden, lijkt de situatie ernstiger dan je denkt. Als men niets doet gaat dit leiden tot een catastrofale klimaatsverandering. Ik hoop dat de grote wereldmachten de economie laten samenvloeien met een klimaatsveranderingstrategie die de opwarming moet tegen gaan. En ik geloof best in die mogelijkheid. Overal ontwikkelt men nieuwe technologieën om de verspreiding van koolstof in de atmosfeer te reduceren en misschien volledig te laten verdwijnen.'