Saïd: "Hoe gaat u die onderzoekers, bijvoorbeeld in Leuven, motiveren?"

Potocnik: “Er is geen onderzoek zonder onderzoekers. Al ons gepraat over een kenniseconomie zou nutteloos zijn als we de onderzoekers niet het gevoel zouden geven dat ze waardevol werk verrichten. Door middel van financieringsprogramma’s voor individuele onderzoekers, de populaire Marie Curie Acties. Maar we doen meer dan dat. We hebben een Europese portaalpagina voor onderzoeksvacatures in de hele EU. Er is een netwerk van meer dan tweehonderd mobiliteitscentra die onderzoekers helpen als ze op een andere plaats gaan werken. En we reiken Descartes Prijzen uit om onderzoekers te belonen die samenwerken op Europees niveau en voor succesvolle communicatie over wetenschap. Verder ondersteunen we tal van initiatieven die wetenschap en maatschappij dichter bij elkaar brengen, en die een wetenschappelijke carrière aantrekkelijk maken voor jonge mensen. De Commissie heeft ook een European Charter of Research en een European Code of Conduct voor de recrutering van onderzoekers gepresenteerd, die tot mijn genoegen steeds meer toegepast worden door Europese onderzoeksorganisaties in de hele Europese Unie.

Saïd: "Ondertussen wordt de concurrentie van buiten Europa ook steeds groter. Twee jaar geleden bracht ik een bezoek aan Shanghai en ik moet toegeven dat ik echt wel onder de indruk was. Letterlijk elke dag wordt daar een nieuwe wolkenkrabber afgewerkt, ongeveer 360 per jaar. Europa slaagt er intussen maar niet in om een ambitieus budget voor innovatie en ontwikkeling op tafel te leggen. Hinken we niet stilaan achterop?"

Potocnik: "Precies daarom stelde de Europese Commissie in het begin voor om de fondsen voor onderzoek en ontwikkeling in de meerjarenbegroting te verdubbelen. Europa hinkt inderdaad achterop, maar niet alleen bij China. Europa investeert amper 1,93% van zijn BNP tegenover 2,6 in de VS en 3,1 in Japan. Bovendien stagneert de EU bijna in de groei van zijn BNP. Het is dus echt wel 5 voor twaalf voor meer middelen. Het BNP in China groeit elk jaar met bijna 10% en investeringen in onderzoek en ontwikkeling met bijna 20%. Het gaat er dus voor Europa niet om, mee te kunnen met de VS en Japan, maar om China niet uit het oog te verliezen. We moeten investeren in kennis en innovatie, een keiharde maar eerlijke analyse van de situatie."

Saïd: "Een persoonlijke vraag tot slot. Aan wat zou u uw onderzoek weiden als wetenschapper?"

Potocnik: "Ik ben onderzoeker geweest en heb aan het hoofd gestaan van een instituut voor macro-economisch onderzoek in Slovenië. Tegen die achtergrond en in functie van mijn huidige verantwoordelijkheden lijkt het me interessant om het verband tussen onderzoek en de algemene evolutie van de economie en onze maatschappij te onderzoeken. Daarnaast ben ik onder de indruk van de wetenschappers die oplossingen zoeken om het leven op deze planeet houdbaar te maken. Om een voorbeeld van een nijpend probleem te noemen: het energievraagstuk. Het Europese onderzoek naar kernfusie is goed georganiseerd en staat wereldwijd aan de top. Maar we zitten nog niet verder dan het niveau van beloftevol onderzoek. De dag waarop we met kernfusie de zuivere energie kunnen produceren die we nodig hebben, zal iets van een Copernicaanse revolutie hebben."

Meer informatie over het bezoek van Potocnik aan Leuven kan je hier vinden.